Roger Hamael
zorgmanager
011 78 95 35
roger.hamael@asster.be
Dr. Emmanuel Maes
beleidsarts
011 78 95 33
emmanuel.maes@asster.be
1 Doelgroep
De zorgcluster afhankelijkheid bestaat uit drie trajecten die zich richten tot:
-
volwassenen met afhankelijkheid of misbruik van alcohol en/of medicatie;
-
volwassenen met afhankelijkheid van drugs;
-
volwassenen met seksuele gedragsproblemen.
2 Doelstelling en behandelingsmethodiek
De doelstelling is het opbouwen van een leven zonder (of minder) verslavingsgedrag. Hierbij is aanleren van zelfcontroletechnieken, het aanpassen van levensstijlproblemen en een (re-)ïntegratie in de maatschappij essentieel.
Verschillende interdisciplinaire teams staan in voor de behandeling binnen een sociotherapeutisch leefklimaat. Inhoudelijk maken de teams gebruik van verschillende behandelmodellen en/of referentiekaders.
Als therapieaanbod worden – naast psycho-educatie & psychotherapie, motivationele gesprekken, terugvalpreventie en vaardigheidstrainingen – een aantal niet-verbale therapieën aangeboden: psychomotorische therapie, ergotherapie, arbeidtrajectbegeleiding, arbeids- & ADL-training en de uitbouw hobby- & vrije tijdsactiviteiten. Uiteraard kunnen ook psychofarmaca deel uitmaken van de behandeling.
3 Zorgeenheden en modules
De zorgcluster bestaat uit drie trajecten met elk hun eigen zorgmodule(s):
Alcohol- en medicatieafhankelijkheid
-
Lucas
-
Oriëntatiemodule
-
Therapiemodule
-
Resocialisatiemodule
-
Rehabilitatiemodule
-
Joris
-
Module Resoc
-
Module Memo
-
Module Daghospitaal
-
Module PVT
Afhankelijkheid van illegale drugs
-
Pieter B
-
Urgente Opname
-
Intake en indicatiestelling
-
Behandeling
-
Joris
-
Module Resoc
-
Module Memo
-
Module Daghospitaal
-
Module PVT
Seksuele gedragsstoornissen
-
Pieter B
-
Intake en indicatiestelling
-
Behandeling
3.1 afdeling Lucas tel. 011 78 95 71
alcohol- en medicatieafhankelijkheid
3.1.1 Doelgroep
Mensen die problemen hebben met overdreven alcohol- en/of medicatiegebruik en daardoor in allerlei moeilijkheden zijn geraakt: problemen op het werk, problemen thuis, conflicten met familie of vrienden, …
3.1.2 Doelstelling en behandelingsmethodiek
Mensen helpen bij hun wens naar een leven zonder (of met minder) alcohol- en medicatiegebuik.
Er wordt getoond hoe men aan alcohol- en medicatiegebuik kan weerstaan en toch een gelukkig/succesvol leven kan uitbouwen.
Hierbij wordt voor elke patiënt in overleg met het team een multidisciplinair behandelplan opgesteld.
Dit behandelplan bestaat uit verschillende fases die men achtereenvolgens kan doorlopen.
Wisselende motivatie en momenten van twijfel worden aanzien als normaal en vormen een uitdaging om omgebogen te worden tot succeservaringen.
Er wordt gewerkt vanuit een bio-psychosociaal model dat - naast het terugvalpreventiemodel (Marlatt & Gordon) - cognitieve gedragstherapie als psychotherapeutisch referentiekader hanteert.
3.1.3 Modules
3.1.3.1 Oriëntatiemodule: fysiek herstel en indicatiestelling
Genieten van een goed onthaal en op eigen tempo op adem kunnen vormen de eerste stappen. Daarbij ligt de nadruk op lichamelijke en psychische recuperatie. Via intensieve individuele gesprekken wordt elke hulpvraag uitvoerig geëxploreerd en vervolgens worden samen met de patiënt enkele multidisciplinaire behandelvoorstellen geformuleerd. Tenslotte krijgt men voldoende tijd om een weloverwogen keuze te maken.
3.1.3.2 Therapiemodule
In deze module wordt vooral gewerkt aan het aanscherpen van inzicht in oa. oorzaken en gevolgen van verslavingsgedrag, het verband tussen gedrag & emotionele problemen en de bredere context. Zo wordt er gekeken naar het herkennen en leren omgaan met hoge-risico-situaties (HRS), het opnemen van nieuwe rolpatronen en (verder) ontwikkelen van vaardigheden op verschillende levensdomeinen. Ook voor eventuele samengaande aandoedingen zoals bijvoorbeeld angst- en stemmingsstoornissen wordt er naar een oplossing gezocht.
3.1.3.3 Resocialisatiemodule
In deze module wordt dan weer vooral gewerkt aan het uitbouwen van een uitgebalanceerd leven, waarin oa. een zinvolle dagbezigheid, een aangename leefomgeving en leuke vrijetijdsbesteding centraal staan. Deze bronnen van positieve ervaringen bieden vaak een tegengewicht tegen de negatieve spiraal van verslavingsgedrag.
3.1.3.4 Rehabilitatiemodule
In deze module ligt het accent op het afwerken van individuele werkpunten die uitmonden in de meest haalbare leefsituatie. Via het stap-voor-stap ontwikkelen van vaardigheden, het organiseren van support en opeenvolgende succeservaringen slaagt men hierin.
3.2 afdeling Pieter B tel. 011 78 95 67
drugafhankelijkheid
3.2.1 Doelgroep
Mensen die afhankelijk zijn van illegale drugs of deze misbruiken en daardoor in allerlei moeilijkheden zijn geraakt: problemen op het werk, problemen thuis, conflicten met familie of vrienden, moeilijkheden met justitie
3.2.2 Doelstelling en behandelingsmethodiek
Mensen die afhankelijk zijn van illegale drugs een veilig milieu aanbieden waarin de keuze en motivatie voor een clean leven kan groeien tot een keuze om te werken aan problemen en aan zichzelf. Het werken aan probleemgedrag zien we als een proces dat over verschillende fasen verloopt en waarbij motiverende begeleiding en een ondersteunend sociotherapeutisch leefklimaat belangrijk is. De behandeling is gebaseerd op modellen van motiverende interventies, gedragsveranderingsprocessen, hervalpreventie en cognitieve gedragstherapie.
Groepsdynamische therapeutische processen en leerervaringen uit de leefgroep ondersteunen de keuze en motivatie voor een clean leven en bieden tegelijk belangrijke oefenmomenten in het anders leren omgaan met problemen.
3.2.3 Zorgmodules
3.2.3.1 Module intake en indicatiestelling
Bij aanmelding wordt voorafgaand aan een opname een intakegesprek georganiseerd om de zorgvraag te verhelderen en het moduleaanbod toe te lichten. Dit gesprek met de patiënt resulteert in een behandelovereenkomst. Eventueel wordt naar een andere module in het eigen ziekenhuis of naar een andere voorziening verwezen.
3.2.3.2 Module urgente opname
Individuele opvang van de patiënt indien de verwijzer een urgente opname nodig acht. De opvang is beperkt tot 7 dagen met de mogelijkheid om ondertussen zorg of oplossingen voor de probleemsituatie te organiseren.
3.2.3.3 Module behandeling
Het behandelingsprogramma is in fasen gestructureerd. Elke fase van het behandelprogramma heeft eigen doelstellingen. Na intake zijn de volgende fasen gericht op lichamelijk ontwennen, het zichzelf leren kennen als ‘nuchter’ persoon, het plannen van een drugvrij leven, het concreet organiseren van een drugvrij leven en gaan oefenen in de maatschappij. De hulpverlener is vooral procesbegeleider en ondersteuner van gedragsveranderingen. In het bestendigen van gedragsverandering spelen hervalpreventie en goede nabehandeling een belangrijke rol.
3.3 afdeling Joris tel. 011 78 95 57
3.3.1 Doelgroep
Mensen met een afhankelijkheidsprobleem die nood hebben aan langdurige en intensieve behandeling. Een opname op Joris wordt voorafgegaan door een behandeling op Lucas of Pieter B.
3.3.2 Doelstelling en behandelingsmethodiek
Patiënten hebben vaak een heel zorgtraject afgelegd voor ze op Joris opgenomen worden. De eerste doelstelling is tot rust komen en tijd nemen om samen met de patiënt de afgelegde zorgtrajecten te evalueren; de vaardigheden en werkpunten inventariseren en de inzichten rond het afhankelijkheidsprobleem te expliciteren. Vervolgens wordt in samenspraak met de patiënt een nieuw realistisch toekomstplan opgesteld om een zo zelfstandig mogelijk en nuchter leven uit te bouwen. De nadruk ligt op een stapsgewijze opbouw van dit toekomstplan met als mogelijke bouwstenen: woonst, werk, contacten met familie versterken, invulling vrije tijd, …
De behandeling is geïnspireerd door een eclectisch denkkader waarbij elementen uit het rehabilitatie model, het systeemdenken, cognitieve gedragstherapie en een medisch-biologisch kader geïntegreerd worden. Motiverende technieken, hervalpreventie, psycho-educatie en vaardigheidstraining zijn de belangrijkste behandelmethodieken.
3.3.3 Modules
3.3.3.1 Resoc
Binnen deze module worden patiënten gestimuleerd stap voor stap hun (nieuwe) leven uit te bouwen met als doel reïntegratie in de maatschappij. De behandeling bestaat erin patiënten vaardigheden aan te leren en/of hulpmiddelen aan te reiken opdat zij hun doel kunnen verwezenlijken. Centraal staat het ontwikkelen van een evenwichtige levensstijl en het aanleren van alternatieve gedragsvaardigheden om herval te voorkomen.
3.3.3.2 Memo
De doelstelling binnen deze module is dezelfde als in de Resoc module, namelijk stap voor stap de patiënt stimuleren tot reïntegratie in de maatschappij. Het verschil tussen beide modules bevindt zich in de doelgroep. Deze module is bedoeld voor patiënten met het syndroom van Korsakov. Ze hebben ernstige geheugenstoornissen en centraal executieve stoornissen ten gevolge van chronisch alcoholgebruik. De methodiek om de doelstelling te bereiken is dan ook verschillend.
Uitgangspunt is dat elementen in de omgeving gezond en positief gedrag bevorderen en passende socialisatie en sociale interactie ondersteunen. Voor de omgang en communicatie met deze patiënten is het 4 K-model ontwikkeld: kort, “concreet”, “consequent”, “continue” . Faalervaringen moeten zo veel mogelijk vermeden worden. Op de afdeling trachten we dan ook een gestructureerde daginvulling aan te bieden, opdat de patient een stabiel leefpatroon kan ontwikkelen. Dit doen we oa. door agendagebruik, dagopening en dagafsluiting, steeds dezelfde therapeuten, …
3.3.3.3 Module Daghospitaal
Patiënten vanuit de modules Resoc en Memo stromen door naar deze module eens zij in daghospitaal komen. Hun woning kan zowel een privé-woning zijn, een beschutte woonvorm of terug gaan inwonen bij familie. De nadruk van de behandeling blijft enerzijds liggen op het verder uitbouwen van een leven in de maatschappij. Terug buiten het ziekenhuis wonen is vaak een eerste stap in het reïntegratieproces, waarna andere stappen zoals invulling vrij tijd, geldbeheer, … kunnen volgen. Anderzijds worden patiënten in deze module ondersteund in moeilijkheden die eigen zijn aan een zelfstandig leven: terug verantwoordelijkheden opnemen, keuzes maken en de consequenties hiervan dragen, initiatief nemen, plannen en organiseren, zich gedragen op een sociaal aangepaste manier en een evenwichtige leefstijl ontwikkelen.
3.3.3.4 Module PVT
Deze module is bedoeld voor patiënten die in de toekomst zullen doorstromen naar het Psychiatrisch VerzorgingsTehuis. We trachten de patiënt een woonkader aan te bieden, waar hij/zij optimaal kan functioneren en voldoening ervaart in activiteiten naar keuze. Dit vindt plaats in nauwe interactie met medepatiënten, opdat de patiënt betrokken blijft bij het gemeenschapsleven en sociale rollen blijft vervullen.
3.4. afdeling Pieter B tel. 011 78 95 71
behandeling seksuele gedrags-stoornissen
3.4.1 Doelgroep
Het behandelingsprogramma richt zich tot mensen met allerlei vormen van pedoseksueel gedrag of tot mensen die andere strafbare parafilieën (zoals exhibitionisme) vertonen.
3.4.2 Doelstelling en behandelingsmethodiek
Doel van de behandeling is het voorkomen van terugval in het seksuele delictgedrag via het verbeteren van de zelfcontrole, slachtofferempathie en het opbouwen van een evenwichtige levensstijl met een betere integratie in de samenleving. Inhoudelijk steunt de behandeling op het gedrags- en cognitief therapeutisch model en het terugvalpreventie model. Binnen dit psychotherapeutisch kader krijgen ook andere behandelings-technieken een plaats (vb. psychofarmaca en/of libidoremmende farmaca).
3.4.3 Modules
3.4.3.1 Module intake
Deze omvat enkele intakegesprekken waarin het voldoen aan de opnamecriteria en indicatiestelling voor het behandelprogramma centraal staan. Belangrijkste voorwaarden voor de behandeling zijn: de verantwoordelijkheid erkennen voor alle gepleegde feiten en het eens zijn met de behandeldoelen en verplichte nazorg.
3.4.3.2 Module observatie
De observatieperiode duurt minstens twee maanden waarna op basis van therapeutische perspectieven beslist wordt tot al dan niet starten van de eigenlijke behandeling.
3.4.3.3 Module behandeling
Deze duurt van 6 maanden tot een jaar. Via groepstherapie, individuele psychotherapeutische begeleiding, hervalpreventie, gerichte actieve therapieën leert de patiënt herval in zijn seksueel delictgedrag te voorkomen en werkt hij aan zijn eigen persoonlijke problematiek. Een degelijke rehabilitatie speelt daarin een belangrijke rol.
De residentiële behandeling wordt gevolgd door een verplichte ambulante behandeling of een partiële behandeling als tussenstap naar ambulante behandeling.
3.4.3.4 Nazorg
Deze kan onder verschillende vormen: individuele psychotherapie bij een psychotherapeut al dan niet in een ambulant centrum, beperkte of volledige inschakeling in dagbehandeling waarbij wordt deelgenomen aan belangrijke activiteiten van het residentieel programma. De evolutie in de nazorg wordt grondig opgevolgd.