zorgcluster psychosezorg 

Luc Awouters
zorgmanager
luc.awouters@asster.be

Dr. Ivan Wolfs
Beleidsarts
ivan.wolfs@asster.be

1 Voor wie?
De zorgcluster Psychosezorg heeft een gespecialiseerd zorgprogramma voor mensen met schizofrenie of andere psychotische stoornissen. Zowel volwassenen als jong-volwassen behoren tot de doelgroep.
Cliënten met een psychose van organische oorsprong, een druggerelateerde psychose of cliënten met een mentale handicap behoren niet tot deze doelgroep.

Meer informatie over psychose en schizofrenie: www.geestelijke-gezondheid.be

Wanneer een opname nodig is, zien we bijna steeds een ernstig falen van het contact met de realiteit, zichzelf en de anderen.

Doorgaans is het iemand uit de directe omgeving (familie, school, werk) die een hulpvraag of vraag voor opname stelt. Een beperkt ziekte-inzicht maakt dat mensen met een psychotische stoornis de impact van hun ziek-zijn moeilijk kunnen overzien. De stap naar de hulpverlening is dan ook niet zo vanzelfsprekend. Dit vraagt soms heel wat geduld en overtuigingskracht van alle betrokkenen.

Vanaf het opnamemoment tot aan het ontslag en nazorg, staat een deskundig interdisciplinair team klaar om de cliënt en zijn naaste omgeving te begeleiden en te ondersteunen doorheen het behandeltraject.

2 Wat? Waarom?
De zorgcluster Psychosezorg heeft negen behandelmodules, verspreid over 3 zorgeenheden. Elk met eigen behandeldoelen. Naast volledige hospitalisatie zijn er ook behandelmogelijkheden in dag- of nachthospitaal. Door een voortdurende monitoring van de hulpvraag en een zorgvuldige afstemming van deze behandelmodules, kan zorg op maat geleverd worden. Een nauwe samenwerking met andere voorzieningen garandeert na het ontslag, opvolging en continuïteit van zorg.

Het zorgprogramma tracht volgende doelstellingen te realiseren

• In een acute fase: aanbieden van een veilige en beschermende omgeving
• Behandeling van de psychotische symptomen
• Heropbouwen en maximaliseren van het functioneringsniveau
• Bevorderen therapietrouw en werken aan inzicht in pathologie en behandeling
• Opbouwen, herstellen en versterken van het steunsysteem en omgeving
• Opstarten of herstellen van het contact met nazorginstanties

Het zorgprogramma hanteert specifieke behandelmethodieken waarbij we

• Mensen met een psychose benaderen vanuit een holistische mensvisie
• Psychotische stoornissen begrijpen vanuit het stress-kwetsbaarheidsmodel
• Psychotische stoornissen objectiveren volgens het bio-psycho-sociale model

Het zorgprogramma volgt de meest actuele inzichten en bestaat o.a. uit (afhankelijk v/d zorgvraag):

• Onderzoek en diagnostiek
• Farmacologische behandeling
• Cognitieve gedragstherapie
• Cliëntgericht-experiëntiële psychotherapie
• Psycho-sociale en andere vaardigheidstrainingen
• Psycho-educatie voor cliënt en familie
• Ontslagvoorbereiding- en begeleiding
• Activering
• Ondersteuning in het dagelijks functioneren

Dit allemaal binnen een herstelbevorderend therapeutisch milieu.

3 Zorgeenheden en modules

    afdeling Trudo B

• Module opname en behandeling volwassenen met een psychotische stoornis
• Module jongvolwassenen met een psychotische stoornis
• Module opname, herstel en rehabilitatie voor volwassen met een chronische problematiek

    afdeling Andries

• Module rehabilitatie voor cliënten met schizofrenie of andere psychotische stoornissen
• Module voortgezette behandeling voor cliënten met schizofrenie en andere psychotische stoornissen
• Module actieve integratie
• Module woontraining

   afdeling Pieter A2

• Module resocialiserende dagbehandeling
• Module rehabiliterende dagbehandeling

3.1 afdeling Trudo B (opname en behandeling) tel. 011 78 95 63

• Stefaan Kinnaer afdelingshoofd
• Lut Vanelven  psycholoog
• Dr. Ivan Wolfs psychiater
• Dr. Valerie Christiaens psychiater (module jong-volwassenen)
• Lode Geladé en Sabine Geuten maatschappelijk assistenten

Trudo B heeft als opname- en behandelsetting, 30 bedden ter beschikking.

Binnen de zorgcluster psychosezorg vervult Trudo B een specifieke opnamefunctie. Hierbij wordt ruim aandacht besteed aan het uitklaren van de zorgvraag van cliënt en familie en het in kaart brengen van de recente ziektegeschiedenis. In deze diagnostische fase, wordt vanuit een vraaggerichte benadering, een aangepaste behandeling uitgewerkt. Van bij het begin van de opname worden ontslagperspectieven geanalyseerd en ingeschreven in het behandelplan.

Het therapeutisch denkmodel wordt vertaald naar een stressreducerend milieu met voorspelbaar dag- en nachtritme, met duidelijke afspraken en een ondersteunende benadering om de reality-testing te bevorderen en de psychose te stabiliseren

Doelstellingen van het basiszorgprogramma:

Biologische invalshoek	Psychologische invalshoek	Sociale invalshoek
Symptoomreductie	Inzicht in de psychotische problematiek en aanleren copingvaardigheden	Omgaan met middelen gebruik
Verantwoord medicatiegebruik	Inzicht in eigen functioneren (mogelijkheden en beperkingen)	Vergroten van financiële en administratieve vaardigheden
Metabole screening en bevorderen lichamelijke gezondheid	Probleemoplossende vaardigheden verhogen	Zoeken naar passende dagbesteding,studie of werk
	Bevorderen van zelfvertrouwen, autonomie en zelfredzaamheid	Zoeken naar passende woon- en leefvorm

Om dit te realiseren worden drie behandelmodules aangeboden:

Module 1: opname en behandeling jong-volwassenen met een psychotische stoornis

• Deze module vangt jong-volwassenen (18j. t/m 26j.) op die lijden aan een psychotische stoornis. Zowel jongeren die een psychose doormaken vanuit een psychiatrische problematiek (o.a. schizofrenie), als jongeren die een psychose gevoeligheid ontwikkelen door verhoogde kwetsbaarheid, een zwak ego functioneren en middelengebruik.
• Het basiszorgprogramma wordt aangevuld met topics vanuit een pedagogisch referentiekader (school, opleiding, arbeidstrajectbegeleiding)

Module 2: opname en behandeling van volwassenen met een psychotische stoornis

• Deze module vangt volwassenen (ouder dan 26j.) op die lijden aan een psychotische stoornis. Dit kunnen zowel cliënten zijn die voor het eerst worden opgenomen, als cliënten die reeds lange tijd uit zorg zijn, maar een nieuwe hulpvraag stellen.
• Het basiszorgprogramma wordt aangevuld met topics vanuit een sociaal referentiekader (opnemen en onderhouden van sociale rollen)

Module 3: opname, herstel en rehabilitatie voor volwassen met een chronische problematiek

• Deze module vangt cliënten op die lijden aan een chronische psychiatrische aandoening, een psychotische stoornis, al dan niet gecombineerd met een afhankelijkheidsproblematiek. Bij momenten zijn de psychotische symptomen manifest aanwezig. Daarnaast ervaren zij duidelijke beperkingen op vlak van zelfredzaamheid, cognitieve en sociale vaardigheden.
• Het basiszorgprogramma wordt aangevuld met topics vanuit het rehabilitatie kader (werken rond herstel en ondersteunende hulpmiddelen i.f.v woon- en verblijfsituatie)

3.2 afdeling Andries (verdergezette behandeling en rehabilitatie) tel. 011 78 95 69

• André Digneffe afdelingshoofd
• Lut Vanelven psycholoog
• Dr. Kusters psychiater
• Lode Geladé maatschappelijk assistent

Andries krijgt de functie mee van ‘verdergezette behandeling en rehabilitatie. De afdeling is opgebouwd uit 3 units. Elke unit telt 10 bedden.

Andries richt zich voornamelijk tot cliënten met een psychotisch functioneren, waarbij de psychose onder controle is. De meeste cliënten die naar deze afdeling georiënteerd worden, hebben één van de behandelmodules op de afdeling Trudo B gevolgd. Andries biedt intensieve vervolgmodules voor cliënten die nood hebben aan een langere voorbereiding op een zelfstandiger leven.
Het behandelaanbod op Andries onderschrijft de principes van het stress-kwetsbaarheidsmodel en het bio-psycho-sociaal model. Het therapeutisch denkmodel wordt aangevuld vanuit sociotherapie, gedragstherapie en het rehabilitatiemodel.

Om een zo goed mogelijk antwoord te bieden op de verschillende zorgvragen, heeft Andries vier behandelmodules uitgewerkt.

Module 1: Rehabilitatie voor cliënten met schizofrenie of andere psychotische stoornissen

• Deze module richt zich naar cliënten waarbij de psychotische stoornis een complex en langdurig verloop kent. Cliënten ervaren dagelijks beperkingen van hun ziek-zijn op vlak van zelfredzaamheid, cognitief functioneren en sociale vaardigheden. Psychotische symptomen zijn in wisselende intentie aanwezig.
• Het behandelaanbod is gericht op behouden van het functioneringsniveau en het leren aanvaarden van beperkingen. Binnen een supportief milieu, wordt ondersteuning geboden op vlak van wonen, vrije tijd, zelfverzorging, algemeen welzijn en het samenleven met anderen.

Module 2: Voortgezette behandeling voor cliënten met schizofrenie
en andere psychotische stoornissen

• Deze module richt zich voornamelijk naar cliënten waarbij het herstelproces en de reïntegratie meer tijd vraagt, ondanks het feit dat het psychotisch functioneren gestabiliseerd is. Er zijn duidelijke groeimogelijkheden aanwezig.
• Gekaderd in een supportief milieu is er aandacht voor het verhogen van de interne locus of control, bevorderen van de communicatieve vaardigheden, individuele psychotherapie, familiebegeleiding, verbale en non-verbale therapieën.

Module 3: Actieve integratie

• Deze module richt zich naar cliënten die op de drempel van ontslag staan. Het behandelaanbod is er op gericht om de cliënten zo goed mogelijk voor te bereiden op ontslag en de reïntegratie in de samenleving naadloos te laten verlopen.
• De behandeling omvat een reeks van socio-therapeutische interventies met o.a. sociale vaardigheidstraining, psycho-educatie, familiebegeleiding, zelfstandig medicatiebeheer, ontslagplanning, arbeidsrehabilitatie, verbale en non-verbale therapieën enz.

Module 4: Woontraining

• Deze module richt zich naar cliënten die nood hebben aan een intensieve voorbereiding naar een beschutte of begeleidende woonvorm. Het behandelaanbod voorziet in een brugfunctie als naadloze overgang van actieve resocialisatie naar het wonen buiten de kliniek.
• Via begeleiding op maat en het in vivo oefenen en trainen van woonvaardigheden, worden cliënten stapgegewijs voorbereid. De module woontraining wordt aangeboden in een huis dicht bij de campus

3.3 afdeling Pieter A2 (dagbehandeling psychose) tel. 011 78 95 70

• André Digneffe afdelingshoofd
• Ann Boonen psycholoog
• Dr. Kusters psychiater
• Sabine Geuten maatschappelijk assistent

De afdeling Pieter A 2 biedt dagbehandeling aan, voor mensen met een gestabiliseerde psychotische problematiek die geen 24-uurs behandeling (meer) nodig hebben, maar voor wie de bestaande ambulante hulpverlening niet toereikend is.

De afdeling telt 21 stoelen en heeft twee behandelmodules. Zowel cliënten van binnen als van buiten het ziekenhuis kunnen er terecht. Externe opnames verlopen via een intakeprocedure.
Het behandelprogramma wordt aangeboden in een frequentie van 2 tot maximum 4 dagen per week, afhankelijk van de individuele behandeldoelen.

Pieter A2 onderschrijft het stresskwetsbaarheidsmodel en bio-psycho-sociaal model om het behandelprogramma vorm te geven. Daarnaast worden er elementen toegevoegd vanuit inzichten en visies op persoonsgericht werken en verstevigen van contactfuncties.

De duur van de behandeling is middellang tot lang. Kortdurende (crisis)opnames zijn mogelijk.

In functie van verdere maatschappelijke integratie en ontslag, worden volgende behandeldoelstellingen vooropgesteld:

• Voorkomen van herval en verminderen van de negatieve gevolgen van de psychose.
• Symptoomreductie
• Verstevigen van contactfuncties
• Vergroten van zelfwaardegevoel, zelfredzaamheid en zelfstandigheid
• Regressie voorkomen of beperken
• Opstellen signaleringsplan

Om deze doelstellingen zo goed mogelijk te realiseren, heeft de afdeling twee behandelmodules:

Module 1: Resocialiserende dagbehandeling

• Deze module richt zicht tot mensen die beschikken over leer- en groeimogelijkheden, naast een minimale stressbestendigheid. In overleg met de cliënt worden geïndividualiseerde resocialisatiedoelstellingen geformuleerd en vertaald in een behandelplan.
• Het behandelprogramma legt de nadruk op het trainen van vaardigheden met het oog op het terug opnemen van een plaats in de maatschappij.

Module 2: Rehabiliterende dagbehandeling

• Deze module richt zich tot mensen met een erg lage stressbestendigheid. Ze functioneren op een fragiel niveau, waarbij negatieve, cognitieve en blijvende symptomen op de voorgrond staan. Ze hebben vaak een lange behandelgeschiedenis.
• Het behandelprogramma is geïnspireerd vanuit het care-model van Benett en Sheperd. Het legt de nadruk op het behouden van aanwezige vaardigheden, het optimaal gebruiken van hun mogelijkheden en leren omgaan met en aanvaarden van beperkingen. We gaan op zoek naar een soort van “prothese” op maat van de individuele patiënt, om op die manier een zelfstandig leven in de maatschappij, los van het ziekenhuis, mogelijk te maken.
• Voor elke cliënt op weg naar ontslag biedt de afdeling een nazorgformule aan als overgang naar definitief ontslag. Ook psychiatrische thuiszorg kan, zo nodig, vanuit Pieter A2 worden opgestart.